June 1, 2020

Έρχεται νέο μνημόνιο;

Όπως αναφέραμε την προηγούμενη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επρόκειτο να προτείνει τη δημιουργία του «Ταμείου Ανάκαμψης», ενός πακέτου στήριξης της οικονομίας, ύψους 750 δισ. ευρώ, από τα οποία η Ελλάδα σχεδιαζόταν να λάβει 22,5 δισεκατομμύρια με τη μορφή επιχορήγησης και άλλα 9,4 δισεκατομμύρια με τη μορφή δανεισμού.

Το πακέτο (που αφορά 17 χώρες) παρουσίασε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, κάνοντας λόγο για μέτρα στήριξης των χωρών ενάντια στις συνέπειες της πανδημίας που θα έχουν την μορφή επιχορήγησης (500 δις) και δανείων (250 δις). Ωστόσο, σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές υπάρχουν σημεία του πακέτου που δεν έχουν διευκρινιστεί επαρκώς.

Για παράδειγμα, δεν είναι σαφείς οι τομείς της οικονομίας στους οποίους θα κατευθυνθεί το πακέτο στήριξης, ενώ παράλληλα προκαλεί προβληματισμό το γεγονός πως γίνεται λόγος για έλεγχο των εθνικών προϋπολογισμών από την ΕΕ, με σκοπό τη δημοσιονομική εξυγίανση και την εκπλήρωση συγκεκριμένων στόχων, όπως επίσης και το γεγονός πως η εκταμίευση των χρημάτων θα γίνεται σε δόσεις, εφόσον βέβαια επιτυγχάνονται και οι ζητούμενες «μεταρρυθμίσεις».

Επιπλέον, δεν αποσαφηνίζεται το είδος και το ύψος των εγγυήσεων που θα ζητηθούν, η χρονική διάρκεια αποπληρωμής του πακέτου και το αν θα αυξηθεί η συνεισφορά κάθε χώρας-μέλους στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα, η Κομισιόν προτείνει να δοθούν περισσότερα χρήματα σε σχέση με αυτά που αντιστοιχούν στη συμμετοχή της χώρας στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ, θεωρώντας πως η ύφεση που θα πλήξει την ελληνική οικονομία θα είναι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αντίστοιχες είναι οι προτάσεις για Ισπανία και Ιταλία που θα λάβουν το μεγαλύτερο ποσοστό οικονομικής ενίσχυσης.

Η ελληνική κυβέρνηση δήλωσε ικανοποιημένη από την απόφαση, την οποία μάλιστα χαρακτήρισε τολμηρή, με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, να κάνει λόγο για «φιλόδοξο πρόγραμμα» που «θα ωφελήσει σημαντικά την Ελλάδα» και τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Στέλιο Πέτσα, να τονίζει πως «πληρούνται προϋποθέσεις που από την αρχή είχε θέσει η Ελλάδα».

Ωστόσο, το πρόβλημα είναι πως υπάρχουν σημεία στο πακέτο που θυμίζουν… μνημόνιο.

Ο δημοσιονομικός έλεγχος, η επίτευξη στόχων, ο δανεισμός και διάθεση περισσότερων χρημάτων για τον «ευρωπαϊκό Νότο» φέρνει μοιραία στο μυαλό καταστάσεις της προηγούμενης δεκαετίας.

Μια μέρα μετά την ανακοίνωση του πακέτου, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Βάλντις Ντομπρόφσκις, και ο Επίτροπος Οικονομικών, Πάολο Τζεντιλόνι, επιχείρησαν να διευκρινίσουν τους όρους με τους οποίους οι 17 χώρες θα μπορούν να κάνουν χρήση του Ταμείου Ανάκαμψης.

«Δεν μπορούμε να δώσουμε “λευκή επιταγή” στις χώρες που θα αντλήσουν χρήματα από αυτό το εργαλείο χρηματοδότησης. Τα χρήματα δεν μπορούν να αντλούνται χωρίς να υπάρχει κάποιου είδους έλεγχος. Φυσικά και θα πρέπει να υπάρξει βοήθεια, αλλά μαζί με τη βοήθεια έρχονται και συγκεκριμένες ευθύνες. Ευθύνες και υποχρεώσεις που καλείται να εκπληρώσει το κάθε κράτος – μέλος, στο πλαίσιο της συνεργασίας μας», δήλωσε ο Ντομπρόφσκις.

Ο Πάολο Τζεντιλόνι από τη δική του μεριά, υποστήριξε πως δεν πρόκειται για τους αυστηρούς όρους των πακέτων διάσωσης της προηγούμενης δεκαετίας και αναφορικά με το που θα κατευθυνθούν τα χρήματα, τόνισε πως θα δοθεί προτεραιότητα στην “ψηφιακή μετάβαση” και την “πράσινη ανάπτυξη”.

Οι δηλώσεις Ντομπρόφσκις για έλεγχο και υποχρεώσεις ενισχύουν το φόβο για νέο μνημόνιο, ενώ οι δηλώσεις Τζεντιλόνι προκαλούν αμφιβολίες για το αν το πακέτο στήριξης θα διατεθεί τελικά στην πραγματική οικονομία ή θα πάει σε μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς που αναμένεται να δοθεί προτεραιότητα την επόμενη περίοδο: την ψηφιακή μετάβαση και την πράσινη ανάπτυξη.

Σε όλα αυτά πρέπει να προσθέσουμε και τις δηλώσεις του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Κλάους Ρέγκλινγκ, ο οποίος στα μέσα Μαΐου υποστήριζε πως η Ελλάδα, όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες που θα ζητήσουν βοήθεια για την αντιμετώπιση της πανδημίας, θα αυξήσει το χρέος της.

«Η Ελλάδα είναι μια χώρα την οποία παρακολουθούμε ιδιαίτερα στενά γιατί είμαστε μακράν ο μεγαλύτερος πιστωτής. Έλαβε περισσότερα χρήματα από τον ESM από οποιαδήποτε άλλη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ», συμπλήρωνε ο Ρέγκλινγκ.

Νωρίτερα, το κοινό ανακοινωθέν των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης μετά το Eurogroup που αποφάσισε την οικονομική στήριξη όσων χωρών το επιθυμούν, ξεκαθάριζε πως οποιαδήποτε χώρα ζητήσει και λάβει δάνειο από τον ESM, θα τεθεί υπό παρακολούθηση και εποπτεία με τους όρους του Μηχανισμού και επομένως θα αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο επιβολής μνημονιακών όρων σε κάθε παρέκκλιση από τις οδηγίες.

Εν τέλει, μέσα στην ασάφειά του, το πακέτο στήριξης μοιάζει αρκετά σαφές. Οι 17 χώρες που θα προστρέξουν για βοήθεια στην «αγκαλιά» του Ταμείου Ανάπτυξης, θα χάσουν την πρωτοβουλία των κινήσεων και θα κληθούν να εφαρμόσουν «μεταρρυθμιστικά» προγράμματα που αντανακλούν τις κυρίαρχες θέσεις εντός ΕΕ σχετικά με την οικονομία. Θέσεις που -όπως έχει φανεί στο παρελθόν- προκρίνουν τη λιτότητα ως “σίγουρη λύση” και πυροδοτούν έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο ύφεσης και οικονομικής δυσπραγίας.

Leave a Reply

%d bloggers like this: